محمد رضا واليزاده معجزى
458
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
به خود را نزد امير العشاير فرستاد و علت كنارهگيرى او و اقوامش را تحقيق كرد و چون فهميد از خود او هراس دارند ، براى آنان تأميننامه فرستاد و در نتيجه صيد مهدى خان امير العشاير و پسران و بنى اعمام او با سواران و تفنگچيانشان به اردوى امير اشرف پيوسته و جمعا تشكيل يك اردو را دادند . نيروى اعزامى والى پشتكوه به يارى سالار الدوله غلامرضا خان امير جنگ والى پشتكوه لرستان به چند دليل مىبايست تا جايى كه در حيز قدرت و توانايى اوست از قيام محمد على شاه و سالار الدوله استقبال و با تمام قواى خود به يارى آنها برخيزد . نخست آنكه خود والى قلبا ميانه خوشى با رژيم مشروطه نداشت و از مشروطهخواهان سخت بيزار بود . « 1 » دوم اينكه به پاس حقوقى كه محمد على شاه و پدرش و اجدادش بر ذمه والى داشتند هيچ فرصتى مناسبتر از اين موقع كه محمد على شاه به وسيله برادرش سالار الدوله از او استمداد كرده و او را هم به وسيله نامه و هم با پيغام به يارى خوانده بود به دست والى نيامده بود و بهطورى كه در صفحات پيشين توضيح داديم ، خود والى هم در مقابل دلايلى كه سالار الدوله اقامه كرد تصديق كرد كه موظف به شركت در اين قيام است . سوم اينكه خود سالار الدوله داماد والى بود و به خيال خودش براى همچو روزى با دختر والى ازدواج كرده بود بنابراين والى نمىبايست كمك جدى خود را از دامادش كه ولينعمت زادهها و هم بود ، دريغ دارد .
--> ( 1 ) . والى موقعى كه شنيد انجمن مشروطهخواهان خرمآباد فعاليتهاى دامنهدارى را آغاز كرده ، مير صيد محمد خان اشرف العشاير وزير خود را كه مردى زيرك و سياستمدار بود به منظور برهم زدن بساط آنان به خرمآباد اعزام داشت و مير صيد محمد خان با تدبير و سياست و زيركى موروثى در ميان اعضاى انجمن تفرقه انداخته آنان را از جوش و خروش اوليه انداخت و موقعى كه اين داستان را براى والى نقل مىكرد والى بر طراحى و نقشهكشى او آفرين گفت . شركت والى از چند جهت به پيروزى محمد على شاه و سالار الدوله كمك مىكرد : 1 - اينكه مسلما با برترى قواى والى بر خلاف دولت فتح و ظفر سالار الدوله صددرصد بود 2 - علت اصلى شكست اردوى سالار الدوله نداشتن يك سپهسالار كل و نظم و انضباط دور از اردو براى اينكه سران قيام هيچكدام از ديگرى اطاعت نمىكردند و شئون خود را كمتر از ديگران نمىدانستند حتى سواران لرستانى حاضر نبودند همگى از امير اشرف اطاعت كنند و آنها تشكيل اردو دادند بنابراين هرگاه والى بشخصه در اين نهضت شركت مىكرد ، به واسطه شخصيت باارزشى كه داشت ، همه سركردگان ( اعم از مرزنشينها و كردها و گروسىها و كرمانشاهيها و غيره ) سر به چنبر اطاعت والى فرود مىآوردند و فرماندهى او موجب ايجاد و نظم و انضباط مىگرديد و در نتيجه فاتح شدند .